Taqriz №14

“CHINOR”

ASQAD MUXTOR

“Chinor” romani o`zbek xalq yozuvchisi Asqad Muxtor (1920-1996) tomonidan 1969-yilda yozilgan va “Yangi asr avlodi” nashriyotida nashr etilgan. Roman realistik uslubda yozilgan bo`lib, u insonlar boshiga tushgan fojealar haqida real tarzda hikoya qiladi. Asqad Muxtor bu romanni yozishda hikoyani faqat yaxshilik bilan tugatishga urinmagan, balki hayotning real qiyinchiliklarini va u insonni qay ahvolga solib qo`yishi mumkinligini ko`rsatib bergan. Romanda XX asrning 60-yillarigacha bo`lgan voqealar tasvirlangan.

Romanda bosh qahramon Akbarali G`oziyev – mehnatkash, kamgap, novcha yigit bir kuni urushda halok bo`lgan otasining do`sti Bektemir bilan tanishib qoladi. Bektemir unga boshidan o`tgan qiyinchiliklarni so`zlab beradi va undan yordam so`rab kelganini aytadi. Akbarali uni o`zi ishlaydigan konga olib boradi. Ular yo`lda miriqib gaplashib, konni o`rganib chiqishadi. Ammo, o`sha paytda mudhish bir fojia yuz beradi. Konning qulashi oqibatida Bektemir halok bo`ladi, Akbarali esa qochib qolishga ulguradi. Ammo, Akbarali bir zum o`zini yo`qotib qo`yib, noto`g`ri qaror qabul qilgani uchun Bektemirning o`limida o`zini ayblaydi. Akbarali  uzoq yillar davomida vijdon azobida qiynaladi va turli ayanchli holatlarni boshidan o`tkazadi. Bir lahzalik, bor yo`g`i bir lahzalik vaqtni deb u azoblanadi.

Romanning “Chinor” deb atalishi ham, romanda bir mudhish vaziyatni deb boshqa azob-uqubatlar chinor daraxti shoxlari kabi kurtak otib ketganligidadir. Bu fojialar shajarasi azim bir chinor daraxtini hosil qiladi. Taniqli yozuvchining bu romanidan biz hayotda o`z rizqini topish uchun faqatgina halol mehnat va to`g`ri hayot kechirishning o`zi ham yetmasligi mumkinligini anglashimiz mumkin. Biz yana hayotning turli xil egri sinov va qiyinchiliklariga bardoshli bo`lishimiz kerak bo`ladi. Men bu romanni barcha 12 yoshdan katta kitobxonlarga tavsiya qilgan bo`lardim. Chunki bu roman hayotdan to`g`ri xulosa chiqarish va vaqtning qadriga yetishga undaydi. Taniqli shoir G`afur G`ulom aytganidek, ba’zida bir lahzalik muddat ming bir yulduzning so`nishiga yetadi. Bu yerda ham bir lahzalik vaqt hammasini hal qiladi.

Men yana o`zim o`qigan “Ufq” romanini ham o`qishni tavsiya qilaman. Said Ahmadning bu romanidan ham hayotiy xulosalarni chiqarib olish mumkin.   

10 Green sinf oʻquvchisi Mirsagatov Abdulaziz